حسن سيد اشرفى
772
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى )
658 - جواب مصنّف به استدلال قائلين به دلالت صيغهء امر بر فوريّت به دو آيه شريفه چيست ؟ ( و فيه . . . منع ) ج : سه جواب به استدلال قائلين مىدهد مبنى بر اينكه كلمهء « سارعوا و استبقوا » دلالت بر وجوب يعنى سرعت و سبقت گرفتن نمىكند . 659 - جواب اوّل مصنّف به قائلين به فور در استدلالشان به آيات چيست ؟ ( ضرورة انّ . . . انسب كما لا يخفى ) ج : مىفرمايد : اگر صيغهء « سارعوا » و « استبقوا » دلالت بر وجوب سرعت داشت آنوقت
--> - الف : كيفيّت استدلال به آيهء شريفه 127 آل عمران « وَ سارِعُوا إِلى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ » . مستدلّين يك صغرى قرار مىدهند و يك كبرى . مىگويند : مغفرت حقيقى در آيه مراد نيست . زيرا مغفرت كه عبارت از آموزش و بخشش گناهان بوده ، فعل خداوند و مختص به اوست و مسارعت به سوى فعل خداوند معنا ندارد بلكه مقصود از مغفرت ، سبب مغفرت است و آن انجام و اتيان مأمور به است . در واقع به قرينهء سبب و مسبّب ، اسم مسبّب را كه مغفرت باشد روى سبب كه اتيان امر الهى باشد گذاشتهاند . از طرفى كلمهء « سارعوا » فعل امر بوده و به حكم عقل ظهور در وجوب دارد بنابراين : « سارعوا » فعل امر است و هر فعل امرى ظهور در وجوب دارد . و مقصود از مغفرت هم يعنى سبب مغفرة كه اتيان مأمور به بوده مىباشد . پس معناى « سارِعُوا إِلى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ » يعنى « تجب المسارعة الى اتيان المأمور به » يعنى واجب است سرعت جستن در انجام مأمور به كه مساوى با فوريّت است . ب : كيفيّت استدلال به آيهء شريفهء 53 بقره « فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ » * دقيقا مثل آيهء اوّل است . يعنى كلمهء خيرات كه جمع محلّاى به الف و لام و مفيد عموم بوده و همهء خيرات را شامل مىشود . و از جملهء خيرات بلكه مصداق كامل آن ، عبارت از اتيان مأمور به است . از طرفى كلمهء « و استبقوا » فعل امر و ظهور عقلى در وجوب دارد . بنابراين : « و استبقوا » فعل امر است و ظهور در وجوب دارد و از طرفى يكى از مصاديق خيرات نيز اتيان مأمور به است . در نتيجه مقصود از « و استبقوا الخيرات » عبارت است از « يجب الاستباق الى اتيان المأمور به » يعنى واجب است سبقت جستن به سوى اتيان مأمور به كه اين معنا مساوى با فوريّت است . خلاصه صغرى در آيه عبارت از اتيان مأمور به است . و كبرى عبارت است از وجوب سرعت و سبقت جستن به اتيان مأمور به . نتيجه آنكه سرعت در اتيان مأمور به كه مساوى با فوريّت بوده واجب است .